2013.12.08

Over het belang van woordenschat

In het Vlaamse kleuteronderwijs wordt er veel te weinig aandacht besteed aan het bijbrengen van een goede en gedifferentieerde woordenschat. Nochtans heeft wetenschappelijk onderzoek de afgelopen jaren onweerlegbaar aangetoond dat een goede woordenschat belangrijk is en een grote voorspellende waarde heeft voor het succes bij het vlot leren lezen en begrijpend lezen. Zo zou een kleuter aan het einde van de derde kleuterklas:

  • een passieve woordenschat moeten bezitten van om en bij de 7000 woorden,
  • een actieve woordenschat moeten hebben van om en bij de 3500 woorden.

Heel veel kleuters zullen dat maar bereiken als er in de kleuterklas systematisch aan gewerkt wordt. Voor bepaalde kleuters komt daar dan nog bij dat ze individueel of in kleine groep voor woordenschat zullen moeten geremedieerd worden. We moeten er ons dan ook van bewust zijn dat kinderen uit taalarme milieus en kinderen voor wie het Nederlands niet de moedertaal is, een verhoogd risico lopen.  De komende weken ga ik op deze blog dieper op dit thema in.

20:32 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: taal, taalontwikkeling, taalstimulering, woordenschat | |

2013.02.08

Woordenschat en coöperatief leren

Kleuters komen de basisschool binnen met diverse achtergronden en diverse taalervaringen. We weten dat kinderen beter taal leren, naarmate ze meer uitgedaagd worden om hun eigen taal te gebruiken en nieuwe ervaringen te koppelen aan de eigen taal.

Om goed te kunnen aansluiten bij de eigen taal van kinderen, zijn coöperatieve werkvormen uitermate geschikt. Kinderen leren niet alleen losse woorden, maar ook woorden in een context, kinderen verwoorden opgedane kennis en ervaringen en wisselen dit met elkaar uit. Ze moeten ook goed naar elkaar leren luisteren om de juiste betekenis te geven. In de onderbouw wordt de voedingsbodem gelegd voor effectief mondeling taalonderwijs, waarbij doelgericht luisteren en spreken hand in hand gaan.

09:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leraar24, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, woordenschat | |

2013.02.03

Woordenschat en digitale boeken

Uit onderzoek is gebleken dat het werken met digitale boeken in de kleuterschool daadwerkelijk bijdraagt tot de taalontwikkeling in het algemeen en de woordenschatuitbreiding in het bijzonder. Hoe een en ander in zijn werk gaat, leer je in het filmfragment hierna.

15:47 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leraar24, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, woordenschat | |

2012.11.30

Het spraakmakende prentenboek

spraakmakend prentenboekHet Spraakmakende Prentenboek is een online prentenboek waarmee peuters en kleuters hun woordenschat kunnen uitbreiden. Niet alleen peuters en kleuters, maar ook anderstalige nieuwkomers kunnen met deze website hun voordeel doen.

Momenteel bevat het prentenboek 69 woorden die geordend zijn in verschillende thema's: speelgoed,lichaam, dieren, eten & drinken, buiten, vervoer, binnen, leren en diversen. Elk woord krijgt een duidelijke afbeelding mee en een geluidsbestand met de juiste uitspraak.

De moeite waard om te blijven volgen.

22:58 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: anderstalige nieuwkomers, kleuters, taal, taalontwikkeling, peuters, woordenschat | |

2012.02.11

Over de klank- en taalontwikkeling

De taal van peuters en kleuters is nog volop in ontwikkeling in de kleuterschool. Zoals bij elk ontwikkelingsdomein merken we ook hier verschillen tussen de kinderen. Het is dan ook niet altijd even gemakkelijk om in te schatten wanneer iets een probleem is en wanneer niet. De volgende oplijsting kan daar een stuk bij helpen.

Klankontwikkeling

Zoals gezegd is de kleuter nog volop bezig met de taalverwerving. Hij verwerft geleidelijk aan de verschillende klanken. Dit betekent dat de kleuter de taal van de volwassenen zal moeten aanpassen aan wat hij al verworven heeft. Concreet betekent dit dat hij een en ander zal moeten vereenvoudigen.  Ook hier zullen er onvermijdelijk individuele tempoverschillen zijn. Toch is men het er over eens dat er een bepaalde leeftijd is waarop die vereenvoudigingen moeten verdwijnen. Hieronder vind je er een aantal met daaronder een voorbeeld en de leeftijd waarop ze spontaan zouden moeten verdwenen zijn:

  • het herhalen van de beginlettergreep
    kindje --> kikin
    moet op 2 jaar 6 maanden verdwenen zijn
  • het vooraan in de mond uitspreken van medeklinkers die normaal vanuit de keel gearticuleerd worden
    koek --> toet
  • het weglaten van de laatste medeklinker
    haar --> haa'
    moet op 3 jaar verdwenen zijn
  • het weglaten van de laatste lettergreep
    buiten --> buit'
    moet op 3 jaar zes maanden verdwenen zijn
  • het weglaten van medeklinkers in medeklinkerverbindingen
    plant --> pant
    moet verdwenen zijn op 4 jaar
  • het vervangen van de 'l' en de 'r' door een 'j' en een 'w'
    ring --> ling
    moet verdwenen zijn op 5 jaar

Woordenschat

De woordenschat van een kleuter van 3 jaar bestaat uit ongeveer 1500 woorden. De taal wordt ook rijker in de zin dat:

  • de namen van de kleuren verworven worden
  • werkwoorden die te maken hebben met bezit zoals geven en nemen nu ook hun intrede doen
  • er woorden gebruikt worden die een plaats aanduiden zoals boven en onder
  • er woorden gebruikt worden die verwijzen naar de onmiddellijke toekomst zoals straks
  • er ook lidwoorden gebruikt worden: het lidwoord een verschijnt eerst, daarna volgt de
  • de persoonlijke voornaamwoorden verschijnen: eerst ik, daarna wij en in een enkel geval hem en haar (maar deze laatste worden niet altijd op de juiste manier gebruikt)
  • de bezittelijke voornaamwoorden verschijnen: eerst mijn, daarna ons en in een enkel geval zijn en haar (maar deze laatste worden niet altijd op de juiste manier gebruikt)
  • de vragende voornaamwoorden wie, wat, waar en wanneer gebruikt worden om vragen te stellen

De woordenschat van een 5-jarige bestaat uit ongeveer 2500 woorden. Deze woorden bevatten:

  • plaatsaanduidingen
  • begrippen die een hoeveelheid aanduiden in de zin van dik, dun, groot, klein
  • eigennamen
  • tijdsaanduidingen
  • begrippen die verwijzen naar het verleden en de toekomst zoals gisteren en morgen
  • nieuwe woorden verschijnen zoals:
    • het
    • je, gij, ze, jullie, zij, hij, het, jullie, uw, hun
    • waarom 

De woordenschat van een 6-jarige bestaat uit ongeveer 3900 woorden. De uitbreiding van de woordenschat wordt bepaald door verschillende factoren, zoals daar zijn:

  • de uitbreiding van de eigen leefwereld
  • de verstandelijke ontwikkeling
  • de persoonlijke interesse

Op deze leeftijd doen een aantal nieuwe woordsoorten hun intrede:

  • bijwoorden, voegwoorden en voorzetsels die verwijzen naar oorzaken, gevolgen en veranderingen zoals waarmee, waardoor, waarlangs, waaraan, waarin, ...
  • het wederkerend voornaamwoord zich
  • vragende voornaamwoorden zoals waarmee, waardoor, waarlangs, waaraan, waarin, waarop, ...

21:45 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: klanken, klankontwikkeling, taal, taalontwikkeling, woordenschat | |

2011.10.08

Prentenboeken, voorlezen en taalontwikkeling

Het is belangrijk dat peuters en kleuters al heel vroeg kennis maken met de rijkdom van een taal. Niet alleen omdat daardoor hun taalontwikkeling mee stimuleert, maar ook omdat je hen daarmee de voor het onderwijs zo belangrijke woordenschat laar opdoen.  Voorlezen uit prentenboek kan daar zeker bij helpen. Hoe dat kan, zie je in het filmpje dat ik vond op het Nederlandse Leraar24.

11:30 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuters, leraar24, lezen, peuters, prentenboeken, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, voorlezen, woordenschat | |