2013.12.08

Over het belang van woordenschat

In het Vlaamse kleuteronderwijs wordt er veel te weinig aandacht besteed aan het bijbrengen van een goede en gedifferentieerde woordenschat. Nochtans heeft wetenschappelijk onderzoek de afgelopen jaren onweerlegbaar aangetoond dat een goede woordenschat belangrijk is en een grote voorspellende waarde heeft voor het succes bij het vlot leren lezen en begrijpend lezen. Zo zou een kleuter aan het einde van de derde kleuterklas:

  • een passieve woordenschat moeten bezitten van om en bij de 7000 woorden,
  • een actieve woordenschat moeten hebben van om en bij de 3500 woorden.

Heel veel kleuters zullen dat maar bereiken als er in de kleuterklas systematisch aan gewerkt wordt. Voor bepaalde kleuters komt daar dan nog bij dat ze individueel of in kleine groep voor woordenschat zullen moeten geremedieerd worden. We moeten er ons dan ook van bewust zijn dat kinderen uit taalarme milieus en kinderen voor wie het Nederlands niet de moedertaal is, een verhoogd risico lopen.  De komende weken ga ik op deze blog dieper op dit thema in.

20:32 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: taal, taalontwikkeling, taalstimulering, woordenschat | |

2013.12.01

Digitale prentenboeken

digitale prentenboeken op pinterestHet is belangrijk dat kinderen al vanaf de kleuterleeftijd in contact komen met boeken. De ouders kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Door veel uit boeken te vertellen en voor te lezen. Wie geen inspiratie meer heeft, kan ook terecht op https://www.pinterest.com/pmvanginkel/digitale-prentenboe.... Hier zijn heel wat digitale prentenboeken meteen beschikbaar!

20:52 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, lezen, ontluikende geletterdheid, ouders, peuters, prentenboeken, taal, voorleesboeken, voorlezen | |

2013.05.11

Competentietest

versterkWie zich op deze Nederlandse website (gratis) inschrijft, kan zijn competenties als kleuterleerkracht testen. Het betreft heel specifiek de bekwaamheid om de ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren. Aangezien het schoolrijp maken van leerlingen ook tot de taak van de leerkracht van het 1e leerjaar behoort, is dit ook voor hen interessant. Je krijgt onmiddellijk feedback en kunt na verloop van tijd de tests opnieuw doen.

In de Quickscan worden de volgende bekwaamheden getest:

  • vakinhoudelijk
  • organisatorisch
  • didactisch
  • omgaan met collega's
  • omgaan met de omgeving
  • reflecteren en professionaliseren

De Situatiebeoordelingstest gaat dieper in op de vakinhoudelijke bekwaamheden, meer bepaald:

  • het stimuleren van de taalontwikkeling
  • het stimuleren van de rekenontwikkeling
  • het stimuleren van de socio-emotionele ontwikkeling
  • het stimuleren van de sensomotoriek

Aangezien deze website aansluit bij een Nederlands opleidingsprogramma, kan men in principe in het Portfolio bewijzen dat men de competenties beheerst. Het lijkt mij echter belangrijker om de tests te doen en zo over het eigen handelen te reflecteren.

2013.02.08

Woordenschat en coöperatief leren

Kleuters komen de basisschool binnen met diverse achtergronden en diverse taalervaringen. We weten dat kinderen beter taal leren, naarmate ze meer uitgedaagd worden om hun eigen taal te gebruiken en nieuwe ervaringen te koppelen aan de eigen taal.

Om goed te kunnen aansluiten bij de eigen taal van kinderen, zijn coöperatieve werkvormen uitermate geschikt. Kinderen leren niet alleen losse woorden, maar ook woorden in een context, kinderen verwoorden opgedane kennis en ervaringen en wisselen dit met elkaar uit. Ze moeten ook goed naar elkaar leren luisteren om de juiste betekenis te geven. In de onderbouw wordt de voedingsbodem gelegd voor effectief mondeling taalonderwijs, waarbij doelgericht luisteren en spreken hand in hand gaan.

09:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leraar24, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, woordenschat | |

2013.02.03

Woordenschat en digitale boeken

Uit onderzoek is gebleken dat het werken met digitale boeken in de kleuterschool daadwerkelijk bijdraagt tot de taalontwikkeling in het algemeen en de woordenschatuitbreiding in het bijzonder. Hoe een en ander in zijn werk gaat, leer je in het filmfragment hierna.

15:47 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leraar24, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, woordenschat | |

2012.11.30

Het spraakmakende prentenboek

spraakmakend prentenboekHet Spraakmakende Prentenboek is een online prentenboek waarmee peuters en kleuters hun woordenschat kunnen uitbreiden. Niet alleen peuters en kleuters, maar ook anderstalige nieuwkomers kunnen met deze website hun voordeel doen.

Momenteel bevat het prentenboek 69 woorden die geordend zijn in verschillende thema's: speelgoed,lichaam, dieren, eten & drinken, buiten, vervoer, binnen, leren en diversen. Elk woord krijgt een duidelijke afbeelding mee en een geluidsbestand met de juiste uitspraak.

De moeite waard om te blijven volgen.

22:58 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: anderstalige nieuwkomers, kleuters, taal, taalontwikkeling, peuters, woordenschat | |

2012.11.25

Over digitale kleuterboeken

trompet voor olifantVoorlezen is zeer belangrijk voor de leesontwikkeling van peuters en kleuters. Deze leesontwikkeling begint van zodra de ouders beginnen voor te lezen. Het kind krijgt zo stilaan besef van taal en het geschreven woord. Deze ontluikende geletterdheid ontwikkelt geleidelijk aan en legt zo de basis voor het echte leren lezen op school.

Volgens professor Adriana Bus van de Universiteit te Leiden is er minder kans op leesproblemen en dyslexie als ouders hun jonge kinderen voorlezen. Zij is er eveneens van overtuigd dat kleuters met een taalachterstand profijt kunnen hebben van digitale prentenboeken.

Op het Internet vond ik alvast twee plaatsen waar je een aantal van deze digitale prentenboeken kunt vinden en gebruiken:

Doen!

17:44 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, lezen, ontluikende geletterdheid, ouders, peuters, prentenboeken, taal, voorleesboeken, voorlezen | |

2012.11.11

Jouw kleuter voorbereiden op het leren lezen

We zegden het al, ouders kunnen samen met de school werken aan de schoolrijpheid van hun kind. Één van de dingen die ze kunnen doen is hun kleuter voorbereiden op het leren lezen. Dit kan eigenlijk al heel vroeg en hoeft niet beperkt te blijven tot de derde kleuterklas. Deze tips en activiteiten kunnen daarbij  helpen:

Algemeen:

  • Wees zelf een voorbeeld. Laat jouw kind zien dat je regelmatig én graag leest. Leg daarbij ook uit waarom je leest:
    • omdat je graag verhalen leest...
    • omdat je wilt weten hoe een apparaat werkt...
    • omdat je wilt weten hoe je een gerecht moet maken...
    • omdat...

Jongste kleuters:

  • Lees elke dag samen met jouw kind in een boekje, ook al duurt dat maar een paar minuutjes.
  • Maak er geen punt van dat jouw kleuter ontelbare keren na elkaar hetzelfde boekje met jou wil lezen. Je zult al gauw merken dat hij het verhaal na verloop van tijd uit het hoofd kent.
  • Neem jouw kleuter ernstig als hij een boekje voor jou uit het hoofd "voorleest".
  • Neem jouw kind ernstig als het doet alsof het een boekje voorleest terwijl er in werkelijkheid iets helemaal anders in staat.
  • Wijs de afbeeldingen in het boek aan en geef ze de juiste naam. Moedig na verloop van tijd jouw kleuter aan om de afbeeldingen zelf te benoemen.
  • Let er op dat jouw kind aandachtig naar je luistert terwijl je voorleest. Als je merkt dat het regelmatig oogcontact met je heeft, is alles in orde. Als het geen oogcontact maakt is het waarschijnlijk niet echt aan het luisteren.
  • Praat met jouw kleuter over wat jullie aan het doen zijn en wat er overdag al allemaal gebeurd is.
  • Laat het kind met boeken "spelen": laat het boeken vasthouden, laat het in boeken bladeren, laat het naar de voor- en de achterflap kijken, ...
  • Geef jouw kleuter geregeld papier en potlood zodat het kan krabbelen, tekenen of doen alsof het schrijft.

Oudste kleuters:

  • Leer jouw kleuter aandachtig luisteren naar de klank waarmee een woord begint.
  • Leer jouw kleuter herkennen wanneer verschillende woorden met dezelfde klank beginnen.
  • Leer jouw kleuter horen wanneer twee woorden op elkaar rijmen.
  • Leer jouw kind nieuwe woorden iedere keer als de gelegenheid zich voordoet. Zorg dat het zich iets kan voorstellen bij die nieuwe woorden, zodat het zich die gemakkelijker kan herinneren.
  • Spreek met jouw kleuter over de letters van het alfabet en leer ze die herkennen in boeken.
  • Wijs het kind op verkeersborden, affiches en etiketten die tekst bevatten, zoals wegwijzers of uithangborden.
  • Moedig jouw kind aan om met plezier naar boekjes te grijpen: laat het zelf zijn boekjes kiezen.
  • Spreek met jouw kind over de verhalen die jullie samen lazen en leg het verband met het gewone leven.
  • Stel vragen aan jouw kleuter over het verhaal terwijl je voorleest. Hierdoor zal het beter kunnen volgen én beter begrijpen wat er gelezen wordt.
  • Leer jouw kind de betekenis van bepaalde pictogrammen. Laat het die pictogrammen dan ook benoemen als je ze tegenkomt.

12:10 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuters, leesplezier, lezen, ouders, taal | |

2012.02.11

Over de klank- en taalontwikkeling

De taal van peuters en kleuters is nog volop in ontwikkeling in de kleuterschool. Zoals bij elk ontwikkelingsdomein merken we ook hier verschillen tussen de kinderen. Het is dan ook niet altijd even gemakkelijk om in te schatten wanneer iets een probleem is en wanneer niet. De volgende oplijsting kan daar een stuk bij helpen.

Klankontwikkeling

Zoals gezegd is de kleuter nog volop bezig met de taalverwerving. Hij verwerft geleidelijk aan de verschillende klanken. Dit betekent dat de kleuter de taal van de volwassenen zal moeten aanpassen aan wat hij al verworven heeft. Concreet betekent dit dat hij een en ander zal moeten vereenvoudigen.  Ook hier zullen er onvermijdelijk individuele tempoverschillen zijn. Toch is men het er over eens dat er een bepaalde leeftijd is waarop die vereenvoudigingen moeten verdwijnen. Hieronder vind je er een aantal met daaronder een voorbeeld en de leeftijd waarop ze spontaan zouden moeten verdwenen zijn:

  • het herhalen van de beginlettergreep
    kindje --> kikin
    moet op 2 jaar 6 maanden verdwenen zijn
  • het vooraan in de mond uitspreken van medeklinkers die normaal vanuit de keel gearticuleerd worden
    koek --> toet
  • het weglaten van de laatste medeklinker
    haar --> haa'
    moet op 3 jaar verdwenen zijn
  • het weglaten van de laatste lettergreep
    buiten --> buit'
    moet op 3 jaar zes maanden verdwenen zijn
  • het weglaten van medeklinkers in medeklinkerverbindingen
    plant --> pant
    moet verdwenen zijn op 4 jaar
  • het vervangen van de 'l' en de 'r' door een 'j' en een 'w'
    ring --> ling
    moet verdwenen zijn op 5 jaar

Woordenschat

De woordenschat van een kleuter van 3 jaar bestaat uit ongeveer 1500 woorden. De taal wordt ook rijker in de zin dat:

  • de namen van de kleuren verworven worden
  • werkwoorden die te maken hebben met bezit zoals geven en nemen nu ook hun intrede doen
  • er woorden gebruikt worden die een plaats aanduiden zoals boven en onder
  • er woorden gebruikt worden die verwijzen naar de onmiddellijke toekomst zoals straks
  • er ook lidwoorden gebruikt worden: het lidwoord een verschijnt eerst, daarna volgt de
  • de persoonlijke voornaamwoorden verschijnen: eerst ik, daarna wij en in een enkel geval hem en haar (maar deze laatste worden niet altijd op de juiste manier gebruikt)
  • de bezittelijke voornaamwoorden verschijnen: eerst mijn, daarna ons en in een enkel geval zijn en haar (maar deze laatste worden niet altijd op de juiste manier gebruikt)
  • de vragende voornaamwoorden wie, wat, waar en wanneer gebruikt worden om vragen te stellen

De woordenschat van een 5-jarige bestaat uit ongeveer 2500 woorden. Deze woorden bevatten:

  • plaatsaanduidingen
  • begrippen die een hoeveelheid aanduiden in de zin van dik, dun, groot, klein
  • eigennamen
  • tijdsaanduidingen
  • begrippen die verwijzen naar het verleden en de toekomst zoals gisteren en morgen
  • nieuwe woorden verschijnen zoals:
    • het
    • je, gij, ze, jullie, zij, hij, het, jullie, uw, hun
    • waarom 

De woordenschat van een 6-jarige bestaat uit ongeveer 3900 woorden. De uitbreiding van de woordenschat wordt bepaald door verschillende factoren, zoals daar zijn:

  • de uitbreiding van de eigen leefwereld
  • de verstandelijke ontwikkeling
  • de persoonlijke interesse

Op deze leeftijd doen een aantal nieuwe woordsoorten hun intrede:

  • bijwoorden, voegwoorden en voorzetsels die verwijzen naar oorzaken, gevolgen en veranderingen zoals waarmee, waardoor, waarlangs, waaraan, waarin, ...
  • het wederkerend voornaamwoord zich
  • vragende voornaamwoorden zoals waarmee, waardoor, waarlangs, waaraan, waarin, waarop, ...

21:45 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: klanken, klankontwikkeling, taal, taalontwikkeling, woordenschat | |

2012.01.29

Even signaleren

Bij het Nederlandse CPS kwamen er onlangs vier belangrijke publicaties voor de kleuterschool uit:

Binnenkort lees je mijn besprekingen hiervan op http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be.

11:53 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: fonemisch bewustzijn, gecijferd bewustzijn, gecijferdheid, geletterdheid, meten, rekenen, taal, tellen | |