2013.12.15

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

uitbreidingstips voor de kleuterklas

In de kleuterklas kun je als leerkracht ook te maken krijgen met kinderen die duidelijk een ontwikkelingsvoorsprong hebben. Ook zij verdienen een zorgzame aanpak. Deze zorgzame aanpak hoeft niet drastisch en belastend voor de klasorganisatie te zijn. Je kunt al veel doen door in te spelen op hun zone van de naaste ontwikkeling, met andere woorden door hen taken en opdrachten te geven die net iets moeilijker zijn dan wat ze op dat moment al kennen of kunnen.

Op de website van Hoogbegaafd Vlaanderen vond ik een tekst met interessante tips om kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong te geven waar ze recht op hebben. Je kunt deze tekst lezen door op de afbeelding hiernaast te klikken.

Op dezelfde website vind je trouwens ook een mooi overzicht van materialen die je in de kleuterklas kunt gebruiken om kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong extra te stimuleren. Klik hiervoor op de volgende verwijzing: http://www.hoogbegaafdvlaanderen.be/06_HB_op_school/mater....

09:19 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: begaafdheid, cognitieve ontwikkeling, kleuters, ontwikkeling, ontwikkelingsvoorsprong, stimuleren | |

2013.10.19

Nogmaals schoolrijpheid...

Laat ons meteen maar duidelijk zijn. Schoolrijpheid is oneindig veel meer dan het beheersen van een aantal visuele en auditieve functies en een verschillende visuo-motorische en rekenkundige vaardigheden, zoals ze in bepaalde schoolrijpheidstesten worden nagegaan op één bepaald moment. Schoolrijpheid heeft ook te maken met werkhouding, zelfredzaamheid, zelfsturing, verantwoordelijkheid nemen, grove en fijne motoriek, ruimtelijke oriëntatie, besef van tijd en ruimte, taalvaardigheid en meer.

Het moment waarop schoolrijpheid getest wordt, komt trouwens hopeloos te laat, aangezien er in geval van problemen nog maar weinig of niets kan aan gedaan worden. En dit is niet alleen te wijten aan de lange wachtlijsten van revalidatiecentra en andere hulpverleners. Vroeger testen is echter zinloos omdat het kind zich nog volop aan het ontwikkelen is. Het concept van de schoolrijpheidstesten moet, wat mij betreft, dan ook zo snel mogelijk verlaten worden. Waarom? Enerzijds omdat de schoolrijpheidstesten allemaal, zonder uitzondering, maar bedroevend weinig verband houden met de ontwikkelingsdoelen van de kleuterschool en dus heel relatief zijn. Anderzijds omdat het onrecht doet aan de kennis van diegenen die het kind dagelijks meemaken, de kleuterleerkracht én de ouders. Want laat ons duidelijk zijn: een kind schoolrijp maken is niet enkel de taak van de leerkracht uit de derde kleuterklas.

Het werken aan schoolrijpheid begint op het moment dat een kind voor het eerst in de kleuterschool komt. De doorgaande lijn van het schoolrijp "maken" begint in de pleuterklas en eindigt in het eerste leerjaar. Ook de leerkracht van het eerste leerjaar zal het kind nog een stuk op dat vlak moeten begeleiden. Wanneer er problemen zijn in de ontwikkeling van een kind, wordt die doorgaande lijn onherroepelijk verstoord. Door tijdig in te grijpen kan men veel problemen die in de derde kleuterklas de schoolrijpheid beperken voor zijn en afdoende remediëren. Veel van die problemen worden immers al vrij snel opgemerkt door de leerkracht. Als ervaringsdeskundige vergelijkt hij voortdurend (en vaak onbewust) de ontwikkeling van de hem toevertrouwde kinderen met elkaar. Hij is dan ook perfect instaat om onregelmatigheden te signaleren, zowel bij de peuters als bij de derde kleuters. Maar nemen we dat altijd wel ernstig genoeg? Reageren we niet te vaak met de dooddoener dat "het er wel uit zal groeien"? Hierin hebben de leerkrachten uit het kleuteronderwijs een belangrijke verantwoordelijkheid. Omdat van jonge ouders niet altijd kan en mag verwacht worden dat ze de ontwikkeling van hun kind juist inschatten. Dit is zeker waar voor een eerste kind, omdat de ouders dan nog niet kunnen vergelijken. Een kijkje in de kleuterklas kan hen dan alvast veel duidelijk maken. Moeten we dan van alles een probleem maken? Nee, zeker niet. Maar het vroegtijdige signaleren van problemen biedt nog altijd de beste kans om ze tijdig en met relatief minder inspanning aan te pakken. 

We moeten ouders trouwens ook veel meer inschakelen bij het schoolrijp maken van hun kind. In veel dagdagelijkse activiteiten kunnen ze hun kind observeren maar ook begeleiden en stimuleren. Ouders kunnen ten allen tijde heel wat relevante informatie geven over de ontwikkeling van hun kind, los van hun inschatting.

Wie hierin tussen de regels een pleidooi leest voor een kleutervolgsysteem, heeft goed gelezen. Op voorwaarde dat dat volgsysteem verder gaat dan enkel maar betrokkenheid en welbevinden. Ook competenties zijn voor de kleuters even belangrijk.  Betrokkenheid en welbevinden zijn immers niet altijd de garantie van het beheersen van bepaalde competenties... De nadruk hierbij moet dan niet liggen bij het zich bekennen tot een bepaald gedrukt kleutervolgsysteem. Dit kan een hulpmiddel zijn om gerichter en vollediger te kijken, maar vervangt nooit de ervaringsdeskundigheid van de leerkracht in de klas.

Ik zei het al, het is ook de taak van het eerste leerjaar om een kind verder schoolrijp temaken. De lagere school kan en mag niet verwachten dat een kleuter "afgewerkt"  afgeleverd wordt. Recent wetenschappelijk onderzoek heeft onder andere aangetoond dat de hersenen maar "af" zijn rond de leeftijd van 8 jaar. Sommige kinderen kunnen dus gewoon niet "af" zijn bij het begin van het eerste leerjaar en perfect schoolrijp... En aangezien de ontwikkeling niet harmonisch verloopt voor alle domeinen, heeft het overzitten van een derde kleuterklas ook niet altijd zin...

18:40 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: betrokkenheid, competenties, kleutervolgsysteem, ontwikkeling, overzitten, schoolrijpheid, welbevinden | |

2013.05.11

Competentietest

versterkWie zich op deze Nederlandse website (gratis) inschrijft, kan zijn competenties als kleuterleerkracht testen. Het betreft heel specifiek de bekwaamheid om de ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren. Aangezien het schoolrijp maken van leerlingen ook tot de taak van de leerkracht van het 1e leerjaar behoort, is dit ook voor hen interessant. Je krijgt onmiddellijk feedback en kunt na verloop van tijd de tests opnieuw doen.

In de Quickscan worden de volgende bekwaamheden getest:

  • vakinhoudelijk
  • organisatorisch
  • didactisch
  • omgaan met collega's
  • omgaan met de omgeving
  • reflecteren en professionaliseren

De Situatiebeoordelingstest gaat dieper in op de vakinhoudelijke bekwaamheden, meer bepaald:

  • het stimuleren van de taalontwikkeling
  • het stimuleren van de rekenontwikkeling
  • het stimuleren van de socio-emotionele ontwikkeling
  • het stimuleren van de sensomotoriek

Aangezien deze website aansluit bij een Nederlands opleidingsprogramma, kan men in principe in het Portfolio bewijzen dat men de competenties beheerst. Het lijkt mij echter belangrijker om de tests te doen en zo over het eigen handelen te reflecteren.

2013.03.23

Kleuteronderwijs? Herwaarderen asjeblieft!

De term 'schoolrijpheid' is een kunstmatige term, ons opgedrongen door een onderwijssysteem dat nu eenmaal de kinderen naar het eerste leerjaar wenst te sturen op basis van hun geboortejaar. Hierbij houdt men helemaal geen rekening met de stand van hun ontwikkeling. Meer nog, in een aantal - gelukkig meer en meer zeldzame - gevallen verwijt het systeem aan de kleuterjuf dat de kleuters niet 'eersteleerjaarrijp' (om het met een nieuwe, maar volgens mij juistere term te zeggen) 'gemaakt' zijn. Zolang het systeem echter niet verandert, zal men sommige kinderen tegen ditzelfde systeem moeten beschermen. Dan kan een extra jaartje kleuterklas, waarin het kind verder op eigen tempo kan ontwikkelen, soelaas bieden.

Het schooljaar loopt stilaan ten einde. Binnenkort - in een aantal gevallen nu al - krijgen her en der ouders te horen dat hun kleuter de overgang van de derde kleuterklas naar het eerste leerjaar niet zal kunnen maken. Sommige ouders hebben dit zien aankomen, anderen niet.

In een aantal gevallen zal er bij de ouders heel wat weerstand zijn. Een argument dat velen onder hen zullen gebruiken, is dat het derde kleuterklasje overzitten geen zin heeft omdat er 'toch alleen maar gespeeld wordt'. Nee, dan maar liever toch naar het eerste leerjaar en als het niet gaat dat maar overzitten. Want daar wordt er wel geleerd. Deze ouders hebben blijkbaar nog niets gehoord over de ontwikkelingsdoelen van de kleuterschool, over het geleidelijk bijbrengen van schoolse vaardigheden, over het stapsgewijs voorbereiden van schoolse inhouden en dergelijke meer.

Het overzitten van de derde kleuterklas heeft wel degelijk zin voor die kinderen waarvan de ontwikkeling (taalontwikkeling, motorische ontwikkeling, ontwikkeling van de zelfsturing, ...) nog niet ver genoeg staat om aan de eisen van het eerste leerjaar te voldoen. Ook al is het de taak van het eerste leerjaar om kleuters verder schoolrijp te maken. Soms is de ontwikkelingsachterstand van een kind gewoon te groot. Een extra jaar in de kleuterschool kan dan een wereld van verschil maken.

Het is wel duidelijk dat de kleuterschool zich naar buiten uit nog meer mag (moet) profileren als een plaats waar er heel veel geleerd wordt. De filmpjes van TV Klasse kunnen daarbij een hulpmiddel zijn, maar regelmatige contacten met ouders waarbij er feedback gegeven wordt over wat hun kleuter op dat moment moet kunnen en effectief kan, is hierbij nodig. In sommige gevallen kan het zelfs noodzakelijk zijn dat ouders hun kind in de klas observeren en vergelijken met de klasgenootjes.

Nog ieder jaar moeten er leerlingen in het eerste leerjaar in de loop van het eerste trimester terugkeren naar de derde kleuterklas... Maar of de kleuter en zijn ouders daar beter van worden?

18:15 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: ontwikkeling, ontwikkelingsachterstand, overzitten, schoolloopbaan, schoolrijpheid | |

2012.03.18

Over de morele ontwikkeling

morele ontwikkelingHet artikel uit het bericht van vorige week werd door veel mensen gesmaakt. Dat bleek uit de reacties die ik kreeg. Daarom wil ik een nieuw artikel van de website http://www.opvoedadvies.nl onder de aandacht brengen. Dit keer gaat het over de morele ontwikkeling van kinderen.

Aangezien de auteursrechten ook dit keer uitdrukkelijk beschermd zijn, plaats ik dit artikel niet op deze blog. Wie het wil lezen kan op de foto bij dit bericht klikken of surfen naar http://www.opvoedadvies.nl/moreleontwikkeling.htm.

21:02 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: morele ontwikkeling, ontwikkeling, opvoeding, opvoedingsondersteuning | |

2012.02.25

Het groeit er (misschien) wel uit...

Wanneer er bij peuters en kleuters ontwikkelingsproblemen worden vastgesteld, dan mag men er niet zonder meer van uit gaan dat deze er wel vanzelf zullen uitgroeien. In werkelijkheid gebeurt dat slechts een enkele keer en overwint de peuter of kleuter spontaan en autonoom zijn achterstand. Dit betekent dan ook dat men in alle andere gevallen extra hulp en begeleiding zal moeten inschakelen. Deze hulp en begeleiding kan alle mogelijke vormen aannemen, maar zal in de meeste gevallen professioneel moeten zijn.

Jonge ouders die nog maar één kind hebben zijn zich vaak niet van de ontwikkelingsachterstand van hun telg bewust. Dit is niet zo vreemd omdat zij nog geen andere kinderen hebben met wie ze kunnen vergelijken. Het is pas als een volgende kind geen problemen heeft en zich normaal ontwikkelt, dat ouders beginnen zien dat het oudste kind een ontwikkelingsachterstand heeft.

Daarom kan het zinvol zijn om jonge ouders hun kind in de peuter- en kleuterklas te laten observeren, zodat ze de vergelijking kunnen maken met andere kinderen. In veel gevallen zien ze daarna de noodzaak van extra hulp, begeleiding en stimulering in.

21:52 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, ontwikkeling, ontwikkelingsachterstand, ontwikkelingsvoorsprong, ouders, peuters | |

2012.01.15

Over gelijke onderwijs- en ontwikkelingskansen...

gok.gif

Soms zegt een beeld meer dan woorden. Terwijl er in het onderwijs geen luxeproblemen bestaan

18:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: cartoon, ontwikkeling, ontwikkelingsachterstand, ontwikkelingsvoorsprong | |

2011.12.18

Kindertekeningen in de kleuterschool

kindertekeningen in de kleuterschoolVia de weblog van de Vrije School van het Nederlandse Ede vond ik het verslag over het Kijken naar kindertekeningen van kleuters. Het is een verslag van een lezing die over dit thema gegeven werd. Er wordt een duidelijk beeld geschetst van de evolutie van de kindertekening in de kleuterperiode. Enkele goed gekozen afbeeldingen illustreren het geheel.

Bijzonder interessant is ook het verband dat telkens weer gelegd wordt tussen de evolutie van de kindertekening enerzijds en de algemene ontwikkeling van het kind. Door op het zonnetje te klikken, kan je de volledige tekst lezen.

Zeker doen!

14:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kindertekening, kleuters, motorische ontwikkeling, ontwikkeling, peuters, vormgeving | |

2011.05.14

Spelstimulering in een grote groep

10:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leraar24, ontwikkeling, spel, spelbevordering, spelend leren, spelgedrag, spelontwikkeling, spelstimulering | |

2011.05.07

Meespelend aan spel- en taalverrijking doen

10:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: leraar24, ontwikkeling, spel, spelbevordering, spelend leren, spelgedrag, spelontwikkeling, spelstimulering | |