2013.12.15

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

uitbreidingstips voor de kleuterklas

In de kleuterklas kun je als leerkracht ook te maken krijgen met kinderen die duidelijk een ontwikkelingsvoorsprong hebben. Ook zij verdienen een zorgzame aanpak. Deze zorgzame aanpak hoeft niet drastisch en belastend voor de klasorganisatie te zijn. Je kunt al veel doen door in te spelen op hun zone van de naaste ontwikkeling, met andere woorden door hen taken en opdrachten te geven die net iets moeilijker zijn dan wat ze op dat moment al kennen of kunnen.

Op de website van Hoogbegaafd Vlaanderen vond ik een tekst met interessante tips om kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong te geven waar ze recht op hebben. Je kunt deze tekst lezen door op de afbeelding hiernaast te klikken.

Op dezelfde website vind je trouwens ook een mooi overzicht van materialen die je in de kleuterklas kunt gebruiken om kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong extra te stimuleren. Klik hiervoor op de volgende verwijzing: http://www.hoogbegaafdvlaanderen.be/06_HB_op_school/mater....

09:19 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: begaafdheid, cognitieve ontwikkeling, kleuters, ontwikkeling, ontwikkelingsvoorsprong, stimuleren | |

2013.12.01

Digitale prentenboeken

digitale prentenboeken op pinterestHet is belangrijk dat kinderen al vanaf de kleuterleeftijd in contact komen met boeken. De ouders kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Door veel uit boeken te vertellen en voor te lezen. Wie geen inspiratie meer heeft, kan ook terecht op https://www.pinterest.com/pmvanginkel/digitale-prentenboe.... Hier zijn heel wat digitale prentenboeken meteen beschikbaar!

20:52 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, lezen, ontluikende geletterdheid, ouders, peuters, prentenboeken, taal, voorleesboeken, voorlezen | |

2013.10.12

Schoolrijpheid: wie is er rijp voor wie?

schoolrijpheidOok dit jaar zullen de schoolrijpheidstesten als het zwaard van Damocles boven het hoofd van de 3e kleutertjes hangen. Enkel vraagjes ter bezinning:

  • Werken we met een modern en scherp geslepen zwaard dat in staat is recht en juist te snijden? Of is ons zwaard roestig en bot en daardoor hoogst onbetrouwbaar? Met andere woorden: als we toch testen, hebben we dan de beste en meest omvattende schoolrijpheidstest gebruikt?
  • Zouden we zonder een schoolrijpheidstest andere dingen over de kinderen gezegd hebben. Waarom?
  • Hebben we een schoolrijpheidstest nodig? Of gebruiken we de resultaten enkel als overtuigingsargument?
  • Krijgen de ouders nu voor de eerste keer te horen dat het niet goed gaat met hun kind? Of hebben we hen al van in de peuterklas geïnformeerd als we het vermoeden hadden dat het met de ontwikkeling van hun kind niet goed ging?
  • Delen we de ouders onze boodschap mee of laten we hen ruim aan het woord over hun kind? Zijn we bereid om rekening te houden met hun mening?
  • Geven we enkel de ouders die op het oudercontact komen informatie? Of stappen we zelf naar de ouders die om de een of andere reden het oudercontact niet gehaald hebben?
  • Beoordelen we kinderen uit anderstalige gezinnen of andere culturen met dezelfde maatstaf als de Vlaamse kinderen?

Zomaar enkele bedenkingen...

12:06 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: eerste leerjaar, kleuteronderwijs, kleuters, schoolrijpheid | |

2013.05.11

Competentietest

versterkWie zich op deze Nederlandse website (gratis) inschrijft, kan zijn competenties als kleuterleerkracht testen. Het betreft heel specifiek de bekwaamheid om de ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren. Aangezien het schoolrijp maken van leerlingen ook tot de taak van de leerkracht van het 1e leerjaar behoort, is dit ook voor hen interessant. Je krijgt onmiddellijk feedback en kunt na verloop van tijd de tests opnieuw doen.

In de Quickscan worden de volgende bekwaamheden getest:

  • vakinhoudelijk
  • organisatorisch
  • didactisch
  • omgaan met collega's
  • omgaan met de omgeving
  • reflecteren en professionaliseren

De Situatiebeoordelingstest gaat dieper in op de vakinhoudelijke bekwaamheden, meer bepaald:

  • het stimuleren van de taalontwikkeling
  • het stimuleren van de rekenontwikkeling
  • het stimuleren van de socio-emotionele ontwikkeling
  • het stimuleren van de sensomotoriek

Aangezien deze website aansluit bij een Nederlands opleidingsprogramma, kan men in principe in het Portfolio bewijzen dat men de competenties beheerst. Het lijkt mij echter belangrijker om de tests te doen en zo over het eigen handelen te reflecteren.

2012.11.30

Het spraakmakende prentenboek

spraakmakend prentenboekHet Spraakmakende Prentenboek is een online prentenboek waarmee peuters en kleuters hun woordenschat kunnen uitbreiden. Niet alleen peuters en kleuters, maar ook anderstalige nieuwkomers kunnen met deze website hun voordeel doen.

Momenteel bevat het prentenboek 69 woorden die geordend zijn in verschillende thema's: speelgoed,lichaam, dieren, eten & drinken, buiten, vervoer, binnen, leren en diversen. Elk woord krijgt een duidelijke afbeelding mee en een geluidsbestand met de juiste uitspraak.

De moeite waard om te blijven volgen.

22:58 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: anderstalige nieuwkomers, kleuters, taal, taalontwikkeling, peuters, woordenschat | |

2012.11.25

Over digitale kleuterboeken

trompet voor olifantVoorlezen is zeer belangrijk voor de leesontwikkeling van peuters en kleuters. Deze leesontwikkeling begint van zodra de ouders beginnen voor te lezen. Het kind krijgt zo stilaan besef van taal en het geschreven woord. Deze ontluikende geletterdheid ontwikkelt geleidelijk aan en legt zo de basis voor het echte leren lezen op school.

Volgens professor Adriana Bus van de Universiteit te Leiden is er minder kans op leesproblemen en dyslexie als ouders hun jonge kinderen voorlezen. Zij is er eveneens van overtuigd dat kleuters met een taalachterstand profijt kunnen hebben van digitale prentenboeken.

Op het Internet vond ik alvast twee plaatsen waar je een aantal van deze digitale prentenboeken kunt vinden en gebruiken:

Doen!

17:44 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, lezen, ontluikende geletterdheid, ouders, peuters, prentenboeken, taal, voorleesboeken, voorlezen | |

2012.11.16

Beginnende geletterdheid

Het is belangrijk dat er in de kleuterschool actief gewerkt wordt aan de beginnende geletterdheid van de kleuters. Heel belangrijke factoren daarin zijn het fonologische en fonemische bewustzijn en de benoemsnelheid. Daarom wil ik hier nog eens twee publicaties onder de aandacht brengen die daarbij een grote hulp kunnen zijn. Ik besprak deze al eerder op mijn boekenblog. Het gaat over:

Beide publicaties werden uitgegeven door het Nederlandse CPS.

19:15 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: beginnende geletterdheid, benoemsnelheid, boekbespreking, fonemisch bewustzijn, fonologisch bewustzijn, kleuters, taalontwikkeling | |

2012.11.11

Jouw kleuter voorbereiden op het leren lezen

We zegden het al, ouders kunnen samen met de school werken aan de schoolrijpheid van hun kind. Één van de dingen die ze kunnen doen is hun kleuter voorbereiden op het leren lezen. Dit kan eigenlijk al heel vroeg en hoeft niet beperkt te blijven tot de derde kleuterklas. Deze tips en activiteiten kunnen daarbij  helpen:

Algemeen:

  • Wees zelf een voorbeeld. Laat jouw kind zien dat je regelmatig én graag leest. Leg daarbij ook uit waarom je leest:
    • omdat je graag verhalen leest...
    • omdat je wilt weten hoe een apparaat werkt...
    • omdat je wilt weten hoe je een gerecht moet maken...
    • omdat...

Jongste kleuters:

  • Lees elke dag samen met jouw kind in een boekje, ook al duurt dat maar een paar minuutjes.
  • Maak er geen punt van dat jouw kleuter ontelbare keren na elkaar hetzelfde boekje met jou wil lezen. Je zult al gauw merken dat hij het verhaal na verloop van tijd uit het hoofd kent.
  • Neem jouw kleuter ernstig als hij een boekje voor jou uit het hoofd "voorleest".
  • Neem jouw kind ernstig als het doet alsof het een boekje voorleest terwijl er in werkelijkheid iets helemaal anders in staat.
  • Wijs de afbeeldingen in het boek aan en geef ze de juiste naam. Moedig na verloop van tijd jouw kleuter aan om de afbeeldingen zelf te benoemen.
  • Let er op dat jouw kind aandachtig naar je luistert terwijl je voorleest. Als je merkt dat het regelmatig oogcontact met je heeft, is alles in orde. Als het geen oogcontact maakt is het waarschijnlijk niet echt aan het luisteren.
  • Praat met jouw kleuter over wat jullie aan het doen zijn en wat er overdag al allemaal gebeurd is.
  • Laat het kind met boeken "spelen": laat het boeken vasthouden, laat het in boeken bladeren, laat het naar de voor- en de achterflap kijken, ...
  • Geef jouw kleuter geregeld papier en potlood zodat het kan krabbelen, tekenen of doen alsof het schrijft.

Oudste kleuters:

  • Leer jouw kleuter aandachtig luisteren naar de klank waarmee een woord begint.
  • Leer jouw kleuter herkennen wanneer verschillende woorden met dezelfde klank beginnen.
  • Leer jouw kleuter horen wanneer twee woorden op elkaar rijmen.
  • Leer jouw kind nieuwe woorden iedere keer als de gelegenheid zich voordoet. Zorg dat het zich iets kan voorstellen bij die nieuwe woorden, zodat het zich die gemakkelijker kan herinneren.
  • Spreek met jouw kleuter over de letters van het alfabet en leer ze die herkennen in boeken.
  • Wijs het kind op verkeersborden, affiches en etiketten die tekst bevatten, zoals wegwijzers of uithangborden.
  • Moedig jouw kind aan om met plezier naar boekjes te grijpen: laat het zelf zijn boekjes kiezen.
  • Spreek met jouw kind over de verhalen die jullie samen lazen en leg het verband met het gewone leven.
  • Stel vragen aan jouw kleuter over het verhaal terwijl je voorleest. Hierdoor zal het beter kunnen volgen én beter begrijpen wat er gelezen wordt.
  • Leer jouw kind de betekenis van bepaalde pictogrammen. Laat het die pictogrammen dan ook benoemen als je ze tegenkomt.

12:10 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuters, leesplezier, lezen, ouders, taal | |

2012.05.19

Klaar om te leren rekenen of niet?

Niet elk kind is aan het einde van de derde kleuterklas - zo blijkt het uit de praktijk - klaar om te leren rekenen. Met dit in mijn achterhoofd ging ik op zoek in de literatuur hoe dit komt. Een antwoord vond ik alvast bij Hans van Luit. Hij stelt immers dat er verschillende voorbereidende rekenvaardigheden zijn die zich ontwikkelen tot de leeftijd van 7 jaar. Deze voorwaarden zijn het getalbegrip en het tellen. Dit betekent concreet dat er in het eerste en tweede leerjaar (groep 3 en groep 4) leerlingen zitten bij wie deze rekenvoorwaarden nog niet volledig verworven zijn. De belangrijke functie van het tellen in het voorbereidende rekenen wordt onderstreept door Lieven Verschaffel. De vaardigheden die Piaget beschreef zouden zich tegelijk met het tellen ontwikkelen zonder er een voorwaarde voor te zijn (van Luit) en meer te maken hebben met de ontwikkeling van het logisch denken dan met het ontwikkelen van het rekenen (Verschaffel). Voor Annemie Desoete is het zeer belangrijk dat kinderen aan het einde van de derde kleuterklas in staat zijn om kleine hoeveelheden (tot 4) te herkennen zonder te tellen (= subitizing).

Als we bij deze auteurs ook nog Magda Deckers en Rik Aerts betrekken, dan komen we tot een nog uitgebreidere lijst van signalen die er kunnen op wijzen dat kinderen het moeilijk zullen hebben met het leren rekenen. Deze signalen zijn:

  • het onvoldoende begrijpen van de rekentaal en de rekenbegrippen die te categoriseren zijn als volgt:
    • eigenschappen (groot, klein, dik, dun, ...)
    • tijd en ruimte (vroeger, later, eerst, laatst, ...)
    • hoeveelheden (meer, minder, veel, weinig, ...)
    • handelingen (erbij doen, eraf doen, vermeerderen, verminderen, ...)
  • een zwakke ruimtelijke oriëntatie...
    • op het eigen lichaam (mijn hoofd staat boven op mijn hals)
    • vanuit het eigen lichaam (Jan staat achter mij)
    • vanuit om het even welk punt buiten het eigen lichaam (de kast staat naast de piano)
  • een zwak gevoel voor richting
  • een moeilijke coördinatie
  • visueel-ruimtelijke problemen (moeilijk een mozaïek naleggen)
  • te veel gefixeerd zijn op details en daardoor het geheel niet meer zien
  • moeite hebben om tijdens een spel de stand bij te houden of om te weten wiens beurt het is
  • een getal moeilijk kunnen omzetten in een aantal voorwerpen en andersom
  • het moeilijk hebben om de chronologie van gebeurtenissen (in het verleden of in de toekomst) te onthouden
  • het moeilijk hebben om voorwerpen te rangschikken op basis van hun verschillen (seriëren)
  • het moeilijk hebben om voorwerpen in te delen op basis van gemeenschappelijke eigenschappen (classificeren)

Bronnen:

  • DECKERS M. & AERTS R., Kinderen rekenen. Rekendidactiek voor de lagere school, Plantyn, Mechelen, 2005, blz. 39-63. 
  • DESOETE A., Dyscalculie: zijn er alarmsignalen ('markers') op kleuterleeftijd, Onderwijskrant, 2003, nr. 127, blz. 11-21.
  • DESOETE A. & BRAAMS T., Kinderen met dyscalculie, Boom, Amsterdam, 2008, blz. 35-49.
  • VAN LUIT H., Jonge kinderen met rekenproblemen
    in:
    RUIJSSENAARS A.J.J.M. & GHESQUIERE P. (red.), Dyslexie en dyscalculie: ernstige problemen in het leren lezen en rekenen. Recente ontwikkelingen in onderkenning en aanpak, Acco, Leuven/Leusden, 2002, blz. 113.
  • VERSCHAFFEL L., Eigen verslag SIG studiedag 9 april 1997.

15:01 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, schoolrijpheid, voorbereidend rekenen | |

2012.02.25

Het groeit er (misschien) wel uit...

Wanneer er bij peuters en kleuters ontwikkelingsproblemen worden vastgesteld, dan mag men er niet zonder meer van uit gaan dat deze er wel vanzelf zullen uitgroeien. In werkelijkheid gebeurt dat slechts een enkele keer en overwint de peuter of kleuter spontaan en autonoom zijn achterstand. Dit betekent dan ook dat men in alle andere gevallen extra hulp en begeleiding zal moeten inschakelen. Deze hulp en begeleiding kan alle mogelijke vormen aannemen, maar zal in de meeste gevallen professioneel moeten zijn.

Jonge ouders die nog maar één kind hebben zijn zich vaak niet van de ontwikkelingsachterstand van hun telg bewust. Dit is niet zo vreemd omdat zij nog geen andere kinderen hebben met wie ze kunnen vergelijken. Het is pas als een volgende kind geen problemen heeft en zich normaal ontwikkelt, dat ouders beginnen zien dat het oudste kind een ontwikkelingsachterstand heeft.

Daarom kan het zinvol zijn om jonge ouders hun kind in de peuter- en kleuterklas te laten observeren, zodat ze de vergelijking kunnen maken met andere kinderen. In veel gevallen zien ze daarna de noodzaak van extra hulp, begeleiding en stimulering in.

21:52 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, ontwikkeling, ontwikkelingsachterstand, ontwikkelingsvoorsprong, ouders, peuters | |

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Volgende