2012.11.11

Jouw kleuter voorbereiden op het leren lezen

We zegden het al, ouders kunnen samen met de school werken aan de schoolrijpheid van hun kind. Één van de dingen die ze kunnen doen is hun kleuter voorbereiden op het leren lezen. Dit kan eigenlijk al heel vroeg en hoeft niet beperkt te blijven tot de derde kleuterklas. Deze tips en activiteiten kunnen daarbij  helpen:

Algemeen:

  • Wees zelf een voorbeeld. Laat jouw kind zien dat je regelmatig én graag leest. Leg daarbij ook uit waarom je leest:
    • omdat je graag verhalen leest...
    • omdat je wilt weten hoe een apparaat werkt...
    • omdat je wilt weten hoe je een gerecht moet maken...
    • omdat...

Jongste kleuters:

  • Lees elke dag samen met jouw kind in een boekje, ook al duurt dat maar een paar minuutjes.
  • Maak er geen punt van dat jouw kleuter ontelbare keren na elkaar hetzelfde boekje met jou wil lezen. Je zult al gauw merken dat hij het verhaal na verloop van tijd uit het hoofd kent.
  • Neem jouw kleuter ernstig als hij een boekje voor jou uit het hoofd "voorleest".
  • Neem jouw kind ernstig als het doet alsof het een boekje voorleest terwijl er in werkelijkheid iets helemaal anders in staat.
  • Wijs de afbeeldingen in het boek aan en geef ze de juiste naam. Moedig na verloop van tijd jouw kleuter aan om de afbeeldingen zelf te benoemen.
  • Let er op dat jouw kind aandachtig naar je luistert terwijl je voorleest. Als je merkt dat het regelmatig oogcontact met je heeft, is alles in orde. Als het geen oogcontact maakt is het waarschijnlijk niet echt aan het luisteren.
  • Praat met jouw kleuter over wat jullie aan het doen zijn en wat er overdag al allemaal gebeurd is.
  • Laat het kind met boeken "spelen": laat het boeken vasthouden, laat het in boeken bladeren, laat het naar de voor- en de achterflap kijken, ...
  • Geef jouw kleuter geregeld papier en potlood zodat het kan krabbelen, tekenen of doen alsof het schrijft.

Oudste kleuters:

  • Leer jouw kleuter aandachtig luisteren naar de klank waarmee een woord begint.
  • Leer jouw kleuter herkennen wanneer verschillende woorden met dezelfde klank beginnen.
  • Leer jouw kleuter horen wanneer twee woorden op elkaar rijmen.
  • Leer jouw kind nieuwe woorden iedere keer als de gelegenheid zich voordoet. Zorg dat het zich iets kan voorstellen bij die nieuwe woorden, zodat het zich die gemakkelijker kan herinneren.
  • Spreek met jouw kleuter over de letters van het alfabet en leer ze die herkennen in boeken.
  • Wijs het kind op verkeersborden, affiches en etiketten die tekst bevatten, zoals wegwijzers of uithangborden.
  • Moedig jouw kind aan om met plezier naar boekjes te grijpen: laat het zelf zijn boekjes kiezen.
  • Spreek met jouw kind over de verhalen die jullie samen lazen en leg het verband met het gewone leven.
  • Stel vragen aan jouw kleuter over het verhaal terwijl je voorleest. Hierdoor zal het beter kunnen volgen én beter begrijpen wat er gelezen wordt.
  • Leer jouw kind de betekenis van bepaalde pictogrammen. Laat het die pictogrammen dan ook benoemen als je ze tegenkomt.

12:10 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuters, leesplezier, lezen, ouders, taal | |

2012.10.27

Ontluikende, kleuterparticiperende geletterdheid

Deze kon ik gewoon niet weerstaan:

toddler-reading-paper-on-toilet.jpg

23:06 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuterparticipatie, zindelijkheid | |

2012.01.29

Even signaleren

Bij het Nederlandse CPS kwamen er onlangs vier belangrijke publicaties voor de kleuterschool uit:

Binnenkort lees je mijn besprekingen hiervan op http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be.

11:53 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: fonemisch bewustzijn, gecijferd bewustzijn, gecijferdheid, geletterdheid, meten, rekenen, taal, tellen | |

2011.11.26

Alleen het beste is goed genoeg

cito taal en rekenen voor kleuters.pngEnkele weken terug schreef ik het al op deze blog: het resultaat van een kind op een kleutertoets is relatief. Daarbij maakt het niet uit of het een schoolrijpheidtoets is of niet. Het resultaat is en blijft een momentopname. Het moet aangevuld worden met de observaties van de kleuterjuf in de klas. Wie mij al over schoolrijpheid heeft horen spreken, weet dat ik heel veel belang hecht aan de observaties van de kleuterjuf. Zoveel zelfs dat ik geen schoolrijpheidstoetsen meer zou afnemen. Maar dat is een ander verhaal.

Als je dan toch een schoolrijpheidstoets afneemt, dan is alleen het beste goed genoeg. Het beste is dan een toets die tijdig signaleert wanneer het voor een kleuter op een bepaald ontwikkelingsdomein fout dreigt te lopen, zodat het probleem nog kan aangepakt worden. De huidige Vlaamse 'muziekinstrumenten' (Toeters en Kontrabas) worden maar afgenomen als het kalf al verdronken is, als er niet meer voldoende tijd overblijft om een cognitief probleem ten gronde aan te pakken. Je leest het goed: een cognitief probleem. Want schoolrijpheidstoetsen gaan nagenoeg uitsluitend na of kinderen klaar zijn voor het aanvankelijk lezen, spellen en rekenen. Voorwaarden zoals zelfredzaamheid, socio-emotioneel welbevinden, ... komen in deze toetsen niet aan bod.

Het beste was tot nu toe te vinden in Nederland, bij het Cito. Deze instelling had drie instrumenten die toelieten het cognitief aspect van de ontwikkeling van een kleuter het ruimste van al te volgen, vanaf de tweede kleuterklas. Deze instrumenten waren:

  • Cito Ordenen
  • Cito Ruimte en tijd
  • Cito Taal voor kleuters

Deze toetsen zijn nu volledig vernieuwd. De toetsen Ordenen en Ruimte en tijd zijn niet langer beschikbaar maar vervangen door één map, Rekenen voor kleuters.

De map Taal voor kleuters is nog zeer herkenbaar voor de gebruikers van de oude toets. De opdrachten in de toets peilen naar de volgende domeinen:

  • Passieve woordenschat
  • Kritisch luisteren
  • Klank en rijm
  • Eerste en laatste woord horen
  • Auditieve synthese
  • Schriftoriëntatie

Aan de map Rekenen voor kleuters werd zeer grondig gewerkt, vooral in het licht van de in Nederland vernieuwde doelen met betrekking tot de ontwikkeling van het rekenen. De uit de oude toetsen gekende domeinen werden vervangen door:

  • Getalbegrip
  • Meten
  • Meetkunde

Maar geen paniek! Wie de opdrachten in de toetsboekjes bekijkt, zal nog veel herkennen. De domeinen die nu vooropgezet worden, worden met dezelfde soort opgaven getest als in de toetsen Ordenen en Ruimte en tijd.  

Beide toetsen hebben enkele in het oog springende voordelen ten opzichte van hun voorgangers:

  • De vormgeving is veel kindvriendelijker dan deze van hun voorgangers: het gebruik van kleur in de opgaveboekjes is daar zeker niet vreemd aan;
  • Door het feit dat er nu maar twee in plaats van drie toetsboekjes moeten afgewerkt worden, is de afnamelast zowel voor de leerkracht als voor de leerlingen minder geworden;
  • Zoals in alle vernieuwde toetsen introduceert Cito hier ook de zonering van de uitslagen in I, II, III, IV, V naast deze in de zones A, B, C, D, E. De zones die aangeduid worden met Romeinse cijfers zijn allemaal even groot: ze bevatten 20% van de leerlingen. De zones die aangeduid werden met de drukletters A, B, C, D, E waren niet even groot, waardoor men er te vaak verkeerdelijk van uitging dat een C-zone stond voor een gemiddeld en voldoende resultaat, wat niet zo was. Van zone III kan men dit nu wel zeggen.

Er is één punt aan de vernieuwde toetsen waar ik niet zo blij mee ben. Bij de oude toetsen was er een risicoscore per domein aangegeven. De kleuter die op of onder deze risicozone scoorde had voor dat domein extra ondersteuning nodig. Bij de nieuwe toetsen heb ik deze niet meer kunnen terugvinden. Een jammere zaak.

Wie tevreden was van de oude Cito-toetsen met de Nederlandse normering, zal dit ongetwijfeld ook zijn van de nieuwe toetsen. Mag ik er trouwens op wijzen dat de scholen die de Vlaamse normen bij de oude kleutertoetsen gebruikten (cfr. de Cd-rom die gratis door het departement onderwijs werd ter beschikking gesteld) deze Vlaamse normering al snel hebben verlaten voor de oorspronkelijke Nederlandse. De reden? De Vlaamse normering differentieerde te weinig. De oorzaak hiervan is gekend, maar werd om begrijpelijke redenen nooit openbaar gemaakt. Maar ook dat is een ander verhaal.

Wie deze toetsen bij het Nederlandse Cito wil aankopen, zal normaal gezien doorverwezen worden naar het Vlaamse Abimo. Zij hebben de verdeelrechten voor Vlaanderen. De prijzen?

  • Taal voor kleuters: € 64,40
  • Rekenen voor kleuters: € 64,40

Tot slot nog dit: de toets Taal voor kleuters is GEEN onderdeel van de nieuwe AVI-procedure. Ik snap trouwens niet van waar men deze informatie zou gehaald hebben.

15:05 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: diagnostiek, gecijferdheid, geletterdheid, kleuters, schoolrijpheid, toetsen | |

2011.10.08

Prentenboeken, voorlezen en taalontwikkeling

Het is belangrijk dat peuters en kleuters al heel vroeg kennis maken met de rijkdom van een taal. Niet alleen omdat daardoor hun taalontwikkeling mee stimuleert, maar ook omdat je hen daarmee de voor het onderwijs zo belangrijke woordenschat laar opdoen.  Voorlezen uit prentenboek kan daar zeker bij helpen. Hoe dat kan, zie je in het filmpje dat ik vond op het Nederlandse Leraar24.

11:30 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuters, leraar24, lezen, peuters, prentenboeken, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, voorlezen, woordenschat | |

2011.01.23

Cito voor kleuters

nieuwe kleutertoetsen citoVorige week gaf ik op mijn blog Leren en studeren onder de titel Weg die handel? Ja, maar... commentaar op de krantenartikels in de Vlaamse dagbladpers over het gebruik van de Toeter om de schoolrijpheid van derde kleuters te bepalen. Daarin schreef ik dat er betere testen op de markt waren dan de Toeters en de Kontrabas. In de loop van deze week kreeg een heel pak e-mails met de vraag welke testen dit dan wel waren.

Wie me kent weet dat ik al jaren voorstander ben van de volgende Cito-toetsen als er dan toch moet getest worden in de derde kleuterklas:

  • Cito Taal voor kleuters
  • Cito Ordenen voor kleuters
  • Cito Ruimte en tijd voor kleuters

Daarbij was het voor de scholen die ze gebruikten als snel duidelijk dat de Nederlandse normen veel beter discrimineerden dan de Vlaamse normen zoals ze te vinden waren op de Cd-rom die door het Departement Onderwijs gratis ter beschikking werd gesteld.

Intussen heeft Cito in het kader van de vernieuwing van hun leerlingvolgsysteem deze toetsen volledig herwerkt (zowel op het vlak van inhoud als op het vlak van vormgeving). Deze vernieuwing is het meest opvallend op het vlak van het rekenen. De toetsen Ordenen en Ruimte en tijd voor kleuters zijn immers vervangen door één toets: Rekenen voor kleuters. Deze toets houdt duidelijk rekening met de meer recente inzichten over deze vaardigheden die relevant zijn om uitspraken te doen over de rekenrijpheid van kinderen (subitizing, tellen, ...).

Ik neem in de nabije toekomst beide toetsen grondig door en zal ze vergelijken met de ontwikkelingsdoelen voor de Vlaamse kleuterscholen. Mijn evaluatie zal hier te lezen zijn.

16:29 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: gecijferdheid, geletterdheid, rekenen, rekenvaardigheid, schoolrijpheid, taal, taalontwikkeling | |

2010.10.02

Over het belang van voorlezen

21:35 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, leesplezier, lezen, taal, voorbereidend lezen, voorlezen | |

2010.05.30

Ter inspiratie: kansarmoede en ontluikende geletterdheid

17:16 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, kleuters, zorg, kleuteronderwijs, taalontwikkeling, schoolrijpheid, gok, kansenbevordering, methodiek, geletterdheid | |

2010.04.24

Over schoolrijpheid: werken met het alfabet

14:21 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, taal, kleuters, kleuteronderwijs, schoolrijpheid, geletterdheid | |

2010.04.17

Over schoolrijpheid: werken met rijmwoorden

17:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, taal, schoolrijpheid, geletterdheid, auditieve analyse | |