2012.03.11

Ongewenst gedrag negeren

ongewenst gedrag negeren.pngHet gebeurt niet vaak, maar heel af en toe plaats ik eenzelfde bericht op verschillende blogs. Omdat ik vind dat het voor verschillende doelgroepen interessant is. Het bericht over het negeren van ongewenst gedrag plaats ik zo deze week en op http://pleuteren.skynetblogs.be en op http://ouders-en-school.skynetblogs.be.

Op de Nederlandse website http://www.opvoedadvies.nl vond ik een artikel dat heel goed uitlegt wat er bedoeld wordt met het negeren van ongewenst gedrag.

Aangezien de auteursrechten uitdrukkelijk beschermd zijn, kan ik dit artikel niet op deze blog plaatsen. Wie het wil lezen kan op de foto bij dit bericht klikken of surfen naar http://www.opvoedadvies.nl/negeren.htm.

Zeker doen!

11:10 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: gedrag, methodiek, opvoeding, opvoedingsondersteuning, ouders | |

2012.03.03

Kleuteren in een digitale maatschappij...

kleuteren in een digitale maatschappij

21:13 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: cartoon, ict | |

2012.02.25

Het groeit er (misschien) wel uit...

Wanneer er bij peuters en kleuters ontwikkelingsproblemen worden vastgesteld, dan mag men er niet zonder meer van uit gaan dat deze er wel vanzelf zullen uitgroeien. In werkelijkheid gebeurt dat slechts een enkele keer en overwint de peuter of kleuter spontaan en autonoom zijn achterstand. Dit betekent dan ook dat men in alle andere gevallen extra hulp en begeleiding zal moeten inschakelen. Deze hulp en begeleiding kan alle mogelijke vormen aannemen, maar zal in de meeste gevallen professioneel moeten zijn.

Jonge ouders die nog maar één kind hebben zijn zich vaak niet van de ontwikkelingsachterstand van hun telg bewust. Dit is niet zo vreemd omdat zij nog geen andere kinderen hebben met wie ze kunnen vergelijken. Het is pas als een volgende kind geen problemen heeft en zich normaal ontwikkelt, dat ouders beginnen zien dat het oudste kind een ontwikkelingsachterstand heeft.

Daarom kan het zinvol zijn om jonge ouders hun kind in de peuter- en kleuterklas te laten observeren, zodat ze de vergelijking kunnen maken met andere kinderen. In veel gevallen zien ze daarna de noodzaak van extra hulp, begeleiding en stimulering in.

21:52 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, ontwikkeling, ontwikkelingsachterstand, ontwikkelingsvoorsprong, ouders, peuters | |

2012.02.11

Over de klank- en taalontwikkeling

De taal van peuters en kleuters is nog volop in ontwikkeling in de kleuterschool. Zoals bij elk ontwikkelingsdomein merken we ook hier verschillen tussen de kinderen. Het is dan ook niet altijd even gemakkelijk om in te schatten wanneer iets een probleem is en wanneer niet. De volgende oplijsting kan daar een stuk bij helpen.

Klankontwikkeling

Zoals gezegd is de kleuter nog volop bezig met de taalverwerving. Hij verwerft geleidelijk aan de verschillende klanken. Dit betekent dat de kleuter de taal van de volwassenen zal moeten aanpassen aan wat hij al verworven heeft. Concreet betekent dit dat hij een en ander zal moeten vereenvoudigen.  Ook hier zullen er onvermijdelijk individuele tempoverschillen zijn. Toch is men het er over eens dat er een bepaalde leeftijd is waarop die vereenvoudigingen moeten verdwijnen. Hieronder vind je er een aantal met daaronder een voorbeeld en de leeftijd waarop ze spontaan zouden moeten verdwenen zijn:

  • het herhalen van de beginlettergreep
    kindje --> kikin
    moet op 2 jaar 6 maanden verdwenen zijn
  • het vooraan in de mond uitspreken van medeklinkers die normaal vanuit de keel gearticuleerd worden
    koek --> toet
  • het weglaten van de laatste medeklinker
    haar --> haa'
    moet op 3 jaar verdwenen zijn
  • het weglaten van de laatste lettergreep
    buiten --> buit'
    moet op 3 jaar zes maanden verdwenen zijn
  • het weglaten van medeklinkers in medeklinkerverbindingen
    plant --> pant
    moet verdwenen zijn op 4 jaar
  • het vervangen van de 'l' en de 'r' door een 'j' en een 'w'
    ring --> ling
    moet verdwenen zijn op 5 jaar

Woordenschat

De woordenschat van een kleuter van 3 jaar bestaat uit ongeveer 1500 woorden. De taal wordt ook rijker in de zin dat:

  • de namen van de kleuren verworven worden
  • werkwoorden die te maken hebben met bezit zoals geven en nemen nu ook hun intrede doen
  • er woorden gebruikt worden die een plaats aanduiden zoals boven en onder
  • er woorden gebruikt worden die verwijzen naar de onmiddellijke toekomst zoals straks
  • er ook lidwoorden gebruikt worden: het lidwoord een verschijnt eerst, daarna volgt de
  • de persoonlijke voornaamwoorden verschijnen: eerst ik, daarna wij en in een enkel geval hem en haar (maar deze laatste worden niet altijd op de juiste manier gebruikt)
  • de bezittelijke voornaamwoorden verschijnen: eerst mijn, daarna ons en in een enkel geval zijn en haar (maar deze laatste worden niet altijd op de juiste manier gebruikt)
  • de vragende voornaamwoorden wie, wat, waar en wanneer gebruikt worden om vragen te stellen

De woordenschat van een 5-jarige bestaat uit ongeveer 2500 woorden. Deze woorden bevatten:

  • plaatsaanduidingen
  • begrippen die een hoeveelheid aanduiden in de zin van dik, dun, groot, klein
  • eigennamen
  • tijdsaanduidingen
  • begrippen die verwijzen naar het verleden en de toekomst zoals gisteren en morgen
  • nieuwe woorden verschijnen zoals:
    • het
    • je, gij, ze, jullie, zij, hij, het, jullie, uw, hun
    • waarom 

De woordenschat van een 6-jarige bestaat uit ongeveer 3900 woorden. De uitbreiding van de woordenschat wordt bepaald door verschillende factoren, zoals daar zijn:

  • de uitbreiding van de eigen leefwereld
  • de verstandelijke ontwikkeling
  • de persoonlijke interesse

Op deze leeftijd doen een aantal nieuwe woordsoorten hun intrede:

  • bijwoorden, voegwoorden en voorzetsels die verwijzen naar oorzaken, gevolgen en veranderingen zoals waarmee, waardoor, waarlangs, waaraan, waarin, ...
  • het wederkerend voornaamwoord zich
  • vragende voornaamwoorden zoals waarmee, waardoor, waarlangs, waaraan, waarin, waarop, ...

21:45 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: klanken, klankontwikkeling, taal, taalontwikkeling, woordenschat | |

2012.01.29

Even signaleren

Bij het Nederlandse CPS kwamen er onlangs vier belangrijke publicaties voor de kleuterschool uit:

Binnenkort lees je mijn besprekingen hiervan op http://boeketje-onderwijs.skynetblogs.be.

11:53 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: fonemisch bewustzijn, gecijferd bewustzijn, gecijferdheid, geletterdheid, meten, rekenen, taal, tellen | |

2012.01.22

De ontwikkeling van de zinsbouw en de morfologie

De zinsbouw en de morfologie (vervoegingen, verbuigingen, ...) zijn eveneens taalaspecten die nog volop ontwikkelen in de kleuterschool. De volgende kenmerken kunnen mee helpen bepalen wanneer er iets problematisch is en wanneer niet.

Zinsbouw

Peuters en kleuters tot 3 jaar 6 maand gebruiken enkelvoudige zinnen. Deze bestaan uit een onderwerp, een werkwoord en een lijdend of meewerkend voorwerp of een bijwoordelijke bepaling van plaats of tijd. Een enkele keer gebruiken ze een samengestelde zin. Deze bestaat dan hoofdzakelijk uit nevengeschikte zinnen (en).

Bij kleuters tot 5 jaar worden de enkelvoudige zinnen steeds langer. Ze gebruiken meer en meer ook samengestelde zinnen die niet alleen meer nevengeschikt zijn. Ze gebruiken nu ook ondergeschikte zinnen van plaats en tijd (toen, waar). Vanaf 5 jaar zien we ook samengestelde zinnen die ondergeschikt zijn naar bepaalde logische verbindingen (als, omdat, indien).

Morfologie

Op de leeftijd van 3 jaar 6 maand...

  • vormt de kleuter de regelmatige meervoudsvormen (-s, -en) en verkleinwoorden (-ke, -je) correct.
  • is de overeenkomst (congruentie) van onderwerp en werkwoord verworven, hoewel nog lang niet foutloos.
  • is de vervoeging van de onregelmatige werkwoorden nog niet beheerst.
  • gebruikt de kleuter al verschillende tijden van het werkwoord, met name deze die slaan op het recente verleden en de onmiddellijke toekomst. Het gebruikt hiervoor de infinitief van het werkwoord voorafgegaan door hebben of gaan.
  • praat het kind in de actieve vorm. De passieve zin is nog niet gekend.

Op vijfjarige leeftijd...

  • gebruikt de kleuter de juiste meervoudsvormen en verkleinwoorden, waaronder ook een aantal onregelmatige vormen.
  • past de kleuter de congruentie tussen onderwerp en werkwoord toe.
  • gebruikt de kleuter de verleden en toekomende tijd van de werkwoorden. Bij sterke werkwoorden worden nog veel fouten gemaakt.
  • gebruikt de kleuter nog geen passieve zinnen.

Een kind van zes jaar heeft normaal gezien de volgende vormen verworven:

  • de onregelmatige verkleinwoorden (schip --> scheepje).
  • de onregelmatige meervoudsvormen (schip --> schepen).
  • de vervoeging van de onregelmatige werkwoorden in de tegenwoordige tijd (ik heb - hij heeft - wij hebben) en de onvoltooid verleden tijd (zingen --> zong - slapen --> sliep).

Het gebruikt voor het eerst ook de passieve zin.

20:05 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, morfologie, peuters, taal, taalontwikkeling, zinsbouw | |

2012.01.15

Over gelijke onderwijs- en ontwikkelingskansen...

gok.gif

Soms zegt een beeld meer dan woorden. Terwijl er in het onderwijs geen luxeproblemen bestaan

18:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: cartoon, ontwikkeling, ontwikkelingsachterstand, ontwikkelingsvoorsprong | |

2012.01.07

Over het belang voor voorlezen

Op de Nederlandse website Peuter Place vond ik een aantal artikeltjes die het belang van het voorlezen bij peuters en kleuters benadrukken. In een duidelijke taal geschreven, zijn ze ideaal om als leerkracht mee te geven aan ouders die hun kind thuis op een verantwoorde manier willen ondersteunen. Daarnaast kunnen de tips ook mondeling doorgegeven worden aan ouders van kinderen in een achterstandsituatie die gemotiveerd zijn om hun kind te stimuleren maar niet altijd weten hoe.

19:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, leesplezier, lezen, ouders, peuters, stimuleren, taal, taalontwikkeling, voorlezen | |

2011.12.18

Kindertekeningen in de kleuterschool

kindertekeningen in de kleuterschoolVia de weblog van de Vrije School van het Nederlandse Ede vond ik het verslag over het Kijken naar kindertekeningen van kleuters. Het is een verslag van een lezing die over dit thema gegeven werd. Er wordt een duidelijk beeld geschetst van de evolutie van de kindertekening in de kleuterperiode. Enkele goed gekozen afbeeldingen illustreren het geheel.

Bijzonder interessant is ook het verband dat telkens weer gelegd wordt tussen de evolutie van de kindertekening enerzijds en de algemene ontwikkeling van het kind. Door op het zonnetje te klikken, kan je de volledige tekst lezen.

Zeker doen!

14:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kindertekening, kleuters, motorische ontwikkeling, ontwikkeling, peuters, vormgeving | |

2011.11.26

Alleen het beste is goed genoeg

cito taal en rekenen voor kleuters.pngEnkele weken terug schreef ik het al op deze blog: het resultaat van een kind op een kleutertoets is relatief. Daarbij maakt het niet uit of het een schoolrijpheidtoets is of niet. Het resultaat is en blijft een momentopname. Het moet aangevuld worden met de observaties van de kleuterjuf in de klas. Wie mij al over schoolrijpheid heeft horen spreken, weet dat ik heel veel belang hecht aan de observaties van de kleuterjuf. Zoveel zelfs dat ik geen schoolrijpheidstoetsen meer zou afnemen. Maar dat is een ander verhaal.

Als je dan toch een schoolrijpheidstoets afneemt, dan is alleen het beste goed genoeg. Het beste is dan een toets die tijdig signaleert wanneer het voor een kleuter op een bepaald ontwikkelingsdomein fout dreigt te lopen, zodat het probleem nog kan aangepakt worden. De huidige Vlaamse 'muziekinstrumenten' (Toeters en Kontrabas) worden maar afgenomen als het kalf al verdronken is, als er niet meer voldoende tijd overblijft om een cognitief probleem ten gronde aan te pakken. Je leest het goed: een cognitief probleem. Want schoolrijpheidstoetsen gaan nagenoeg uitsluitend na of kinderen klaar zijn voor het aanvankelijk lezen, spellen en rekenen. Voorwaarden zoals zelfredzaamheid, socio-emotioneel welbevinden, ... komen in deze toetsen niet aan bod.

Het beste was tot nu toe te vinden in Nederland, bij het Cito. Deze instelling had drie instrumenten die toelieten het cognitief aspect van de ontwikkeling van een kleuter het ruimste van al te volgen, vanaf de tweede kleuterklas. Deze instrumenten waren:

  • Cito Ordenen
  • Cito Ruimte en tijd
  • Cito Taal voor kleuters

Deze toetsen zijn nu volledig vernieuwd. De toetsen Ordenen en Ruimte en tijd zijn niet langer beschikbaar maar vervangen door één map, Rekenen voor kleuters.

De map Taal voor kleuters is nog zeer herkenbaar voor de gebruikers van de oude toets. De opdrachten in de toets peilen naar de volgende domeinen:

  • Passieve woordenschat
  • Kritisch luisteren
  • Klank en rijm
  • Eerste en laatste woord horen
  • Auditieve synthese
  • Schriftoriëntatie

Aan de map Rekenen voor kleuters werd zeer grondig gewerkt, vooral in het licht van de in Nederland vernieuwde doelen met betrekking tot de ontwikkeling van het rekenen. De uit de oude toetsen gekende domeinen werden vervangen door:

  • Getalbegrip
  • Meten
  • Meetkunde

Maar geen paniek! Wie de opdrachten in de toetsboekjes bekijkt, zal nog veel herkennen. De domeinen die nu vooropgezet worden, worden met dezelfde soort opgaven getest als in de toetsen Ordenen en Ruimte en tijd.  

Beide toetsen hebben enkele in het oog springende voordelen ten opzichte van hun voorgangers:

  • De vormgeving is veel kindvriendelijker dan deze van hun voorgangers: het gebruik van kleur in de opgaveboekjes is daar zeker niet vreemd aan;
  • Door het feit dat er nu maar twee in plaats van drie toetsboekjes moeten afgewerkt worden, is de afnamelast zowel voor de leerkracht als voor de leerlingen minder geworden;
  • Zoals in alle vernieuwde toetsen introduceert Cito hier ook de zonering van de uitslagen in I, II, III, IV, V naast deze in de zones A, B, C, D, E. De zones die aangeduid worden met Romeinse cijfers zijn allemaal even groot: ze bevatten 20% van de leerlingen. De zones die aangeduid werden met de drukletters A, B, C, D, E waren niet even groot, waardoor men er te vaak verkeerdelijk van uitging dat een C-zone stond voor een gemiddeld en voldoende resultaat, wat niet zo was. Van zone III kan men dit nu wel zeggen.

Er is één punt aan de vernieuwde toetsen waar ik niet zo blij mee ben. Bij de oude toetsen was er een risicoscore per domein aangegeven. De kleuter die op of onder deze risicozone scoorde had voor dat domein extra ondersteuning nodig. Bij de nieuwe toetsen heb ik deze niet meer kunnen terugvinden. Een jammere zaak.

Wie tevreden was van de oude Cito-toetsen met de Nederlandse normering, zal dit ongetwijfeld ook zijn van de nieuwe toetsen. Mag ik er trouwens op wijzen dat de scholen die de Vlaamse normen bij de oude kleutertoetsen gebruikten (cfr. de Cd-rom die gratis door het departement onderwijs werd ter beschikking gesteld) deze Vlaamse normering al snel hebben verlaten voor de oorspronkelijke Nederlandse. De reden? De Vlaamse normering differentieerde te weinig. De oorzaak hiervan is gekend, maar werd om begrijpelijke redenen nooit openbaar gemaakt. Maar ook dat is een ander verhaal.

Wie deze toetsen bij het Nederlandse Cito wil aankopen, zal normaal gezien doorverwezen worden naar het Vlaamse Abimo. Zij hebben de verdeelrechten voor Vlaanderen. De prijzen?

  • Taal voor kleuters: € 64,40
  • Rekenen voor kleuters: € 64,40

Tot slot nog dit: de toets Taal voor kleuters is GEEN onderdeel van de nieuwe AVI-procedure. Ik snap trouwens niet van waar men deze informatie zou gehaald hebben.

15:05 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: diagnostiek, gecijferdheid, geletterdheid, kleuters, schoolrijpheid, toetsen | |