2012.01.22

De ontwikkeling van de zinsbouw en de morfologie

De zinsbouw en de morfologie (vervoegingen, verbuigingen, ...) zijn eveneens taalaspecten die nog volop ontwikkelen in de kleuterschool. De volgende kenmerken kunnen mee helpen bepalen wanneer er iets problematisch is en wanneer niet.

Zinsbouw

Peuters en kleuters tot 3 jaar 6 maand gebruiken enkelvoudige zinnen. Deze bestaan uit een onderwerp, een werkwoord en een lijdend of meewerkend voorwerp of een bijwoordelijke bepaling van plaats of tijd. Een enkele keer gebruiken ze een samengestelde zin. Deze bestaat dan hoofdzakelijk uit nevengeschikte zinnen (en).

Bij kleuters tot 5 jaar worden de enkelvoudige zinnen steeds langer. Ze gebruiken meer en meer ook samengestelde zinnen die niet alleen meer nevengeschikt zijn. Ze gebruiken nu ook ondergeschikte zinnen van plaats en tijd (toen, waar). Vanaf 5 jaar zien we ook samengestelde zinnen die ondergeschikt zijn naar bepaalde logische verbindingen (als, omdat, indien).

Morfologie

Op de leeftijd van 3 jaar 6 maand...

  • vormt de kleuter de regelmatige meervoudsvormen (-s, -en) en verkleinwoorden (-ke, -je) correct.
  • is de overeenkomst (congruentie) van onderwerp en werkwoord verworven, hoewel nog lang niet foutloos.
  • is de vervoeging van de onregelmatige werkwoorden nog niet beheerst.
  • gebruikt de kleuter al verschillende tijden van het werkwoord, met name deze die slaan op het recente verleden en de onmiddellijke toekomst. Het gebruikt hiervoor de infinitief van het werkwoord voorafgegaan door hebben of gaan.
  • praat het kind in de actieve vorm. De passieve zin is nog niet gekend.

Op vijfjarige leeftijd...

  • gebruikt de kleuter de juiste meervoudsvormen en verkleinwoorden, waaronder ook een aantal onregelmatige vormen.
  • past de kleuter de congruentie tussen onderwerp en werkwoord toe.
  • gebruikt de kleuter de verleden en toekomende tijd van de werkwoorden. Bij sterke werkwoorden worden nog veel fouten gemaakt.
  • gebruikt de kleuter nog geen passieve zinnen.

Een kind van zes jaar heeft normaal gezien de volgende vormen verworven:

  • de onregelmatige verkleinwoorden (schip --> scheepje).
  • de onregelmatige meervoudsvormen (schip --> schepen).
  • de vervoeging van de onregelmatige werkwoorden in de tegenwoordige tijd (ik heb - hij heeft - wij hebben) en de onvoltooid verleden tijd (zingen --> zong - slapen --> sliep).

Het gebruikt voor het eerst ook de passieve zin.

20:05 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, morfologie, peuters, taal, taalontwikkeling, zinsbouw | |

2012.01.07

Over het belang voor voorlezen

Op de Nederlandse website Peuter Place vond ik een aantal artikeltjes die het belang van het voorlezen bij peuters en kleuters benadrukken. In een duidelijke taal geschreven, zijn ze ideaal om als leerkracht mee te geven aan ouders die hun kind thuis op een verantwoorde manier willen ondersteunen. Daarnaast kunnen de tips ook mondeling doorgegeven worden aan ouders van kinderen in een achterstandsituatie die gemotiveerd zijn om hun kind te stimuleren maar niet altijd weten hoe.

19:33 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuters, leesplezier, lezen, ouders, peuters, stimuleren, taal, taalontwikkeling, voorlezen | |

2011.10.08

Prentenboeken, voorlezen en taalontwikkeling

Het is belangrijk dat peuters en kleuters al heel vroeg kennis maken met de rijkdom van een taal. Niet alleen omdat daardoor hun taalontwikkeling mee stimuleert, maar ook omdat je hen daarmee de voor het onderwijs zo belangrijke woordenschat laar opdoen.  Voorlezen uit prentenboek kan daar zeker bij helpen. Hoe dat kan, zie je in het filmpje dat ik vond op het Nederlandse Leraar24.

11:30 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, kleuters, leraar24, lezen, peuters, prentenboeken, taal, taalontwikkeling, taalstimulering, voorlezen, woordenschat | |

2011.04.17

Schooltaal en schoolsucces

Het is een feit dat schoolsucces bevorderd wordt als de leerling de schooltaal goed beheerst. Men kan er dan ook niet vroeg genoeg aan beginnen om die schooltaal aan te leren. Dit kan van in de kleuterschool. Onderstaande video licht een tipje van de sluier op.

13:46 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: kleuteronderwijs, kleuters, leraar24, peuters, schooltaal, schoolsucces, taal, taalontwikkeling, taalstimulering | |

2011.01.23

Cito voor kleuters

nieuwe kleutertoetsen citoVorige week gaf ik op mijn blog Leren en studeren onder de titel Weg die handel? Ja, maar... commentaar op de krantenartikels in de Vlaamse dagbladpers over het gebruik van de Toeter om de schoolrijpheid van derde kleuters te bepalen. Daarin schreef ik dat er betere testen op de markt waren dan de Toeters en de Kontrabas. In de loop van deze week kreeg een heel pak e-mails met de vraag welke testen dit dan wel waren.

Wie me kent weet dat ik al jaren voorstander ben van de volgende Cito-toetsen als er dan toch moet getest worden in de derde kleuterklas:

  • Cito Taal voor kleuters
  • Cito Ordenen voor kleuters
  • Cito Ruimte en tijd voor kleuters

Daarbij was het voor de scholen die ze gebruikten als snel duidelijk dat de Nederlandse normen veel beter discrimineerden dan de Vlaamse normen zoals ze te vinden waren op de Cd-rom die door het Departement Onderwijs gratis ter beschikking werd gesteld.

Intussen heeft Cito in het kader van de vernieuwing van hun leerlingvolgsysteem deze toetsen volledig herwerkt (zowel op het vlak van inhoud als op het vlak van vormgeving). Deze vernieuwing is het meest opvallend op het vlak van het rekenen. De toetsen Ordenen en Ruimte en tijd voor kleuters zijn immers vervangen door één toets: Rekenen voor kleuters. Deze toets houdt duidelijk rekening met de meer recente inzichten over deze vaardigheden die relevant zijn om uitspraken te doen over de rekenrijpheid van kinderen (subitizing, tellen, ...).

Ik neem in de nabije toekomst beide toetsen grondig door en zal ze vergelijken met de ontwikkelingsdoelen voor de Vlaamse kleuterscholen. Mijn evaluatie zal hier te lezen zijn.

16:29 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: gecijferdheid, geletterdheid, rekenen, rekenvaardigheid, schoolrijpheid, taal, taalontwikkeling | |

2010.10.02

Over het belang van voorlezen

21:35 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: geletterdheid, leesplezier, lezen, taal, voorbereidend lezen, voorlezen | |

2010.04.24

Over schoolrijpheid: werken met het alfabet

14:21 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, taal, kleuters, kleuteronderwijs, schoolrijpheid, geletterdheid | |

2010.04.17

Over schoolrijpheid: werken met rijmwoorden

17:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, taal, schoolrijpheid, geletterdheid, auditieve analyse | |

2010.04.10

Over schoolrijpheid: werken met verhalen

17:00 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, taal, kleuters, kleuteronderwijs, schoolrijpheid, geletterdheid | |

2010.03.20

Over schoolrijpheid: werken met gesproken taal

17:25 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: lezen, taal, kleuters, kleuteronderwijs, schoolrijpheid, geletterdheid, auditieve analyse | |