2011.11.26

Alleen het beste is goed genoeg

cito taal en rekenen voor kleuters.pngEnkele weken terug schreef ik het al op deze blog: het resultaat van een kind op een kleutertoets is relatief. Daarbij maakt het niet uit of het een schoolrijpheidtoets is of niet. Het resultaat is en blijft een momentopname. Het moet aangevuld worden met de observaties van de kleuterjuf in de klas. Wie mij al over schoolrijpheid heeft horen spreken, weet dat ik heel veel belang hecht aan de observaties van de kleuterjuf. Zoveel zelfs dat ik geen schoolrijpheidstoetsen meer zou afnemen. Maar dat is een ander verhaal.

Als je dan toch een schoolrijpheidstoets afneemt, dan is alleen het beste goed genoeg. Het beste is dan een toets die tijdig signaleert wanneer het voor een kleuter op een bepaald ontwikkelingsdomein fout dreigt te lopen, zodat het probleem nog kan aangepakt worden. De huidige Vlaamse 'muziekinstrumenten' (Toeters en Kontrabas) worden maar afgenomen als het kalf al verdronken is, als er niet meer voldoende tijd overblijft om een cognitief probleem ten gronde aan te pakken. Je leest het goed: een cognitief probleem. Want schoolrijpheidstoetsen gaan nagenoeg uitsluitend na of kinderen klaar zijn voor het aanvankelijk lezen, spellen en rekenen. Voorwaarden zoals zelfredzaamheid, socio-emotioneel welbevinden, ... komen in deze toetsen niet aan bod.

Het beste was tot nu toe te vinden in Nederland, bij het Cito. Deze instelling had drie instrumenten die toelieten het cognitief aspect van de ontwikkeling van een kleuter het ruimste van al te volgen, vanaf de tweede kleuterklas. Deze instrumenten waren:

  • Cito Ordenen
  • Cito Ruimte en tijd
  • Cito Taal voor kleuters

Deze toetsen zijn nu volledig vernieuwd. De toetsen Ordenen en Ruimte en tijd zijn niet langer beschikbaar maar vervangen door één map, Rekenen voor kleuters.

De map Taal voor kleuters is nog zeer herkenbaar voor de gebruikers van de oude toets. De opdrachten in de toets peilen naar de volgende domeinen:

  • Passieve woordenschat
  • Kritisch luisteren
  • Klank en rijm
  • Eerste en laatste woord horen
  • Auditieve synthese
  • Schriftoriëntatie

Aan de map Rekenen voor kleuters werd zeer grondig gewerkt, vooral in het licht van de in Nederland vernieuwde doelen met betrekking tot de ontwikkeling van het rekenen. De uit de oude toetsen gekende domeinen werden vervangen door:

  • Getalbegrip
  • Meten
  • Meetkunde

Maar geen paniek! Wie de opdrachten in de toetsboekjes bekijkt, zal nog veel herkennen. De domeinen die nu vooropgezet worden, worden met dezelfde soort opgaven getest als in de toetsen Ordenen en Ruimte en tijd.  

Beide toetsen hebben enkele in het oog springende voordelen ten opzichte van hun voorgangers:

  • De vormgeving is veel kindvriendelijker dan deze van hun voorgangers: het gebruik van kleur in de opgaveboekjes is daar zeker niet vreemd aan;
  • Door het feit dat er nu maar twee in plaats van drie toetsboekjes moeten afgewerkt worden, is de afnamelast zowel voor de leerkracht als voor de leerlingen minder geworden;
  • Zoals in alle vernieuwde toetsen introduceert Cito hier ook de zonering van de uitslagen in I, II, III, IV, V naast deze in de zones A, B, C, D, E. De zones die aangeduid worden met Romeinse cijfers zijn allemaal even groot: ze bevatten 20% van de leerlingen. De zones die aangeduid werden met de drukletters A, B, C, D, E waren niet even groot, waardoor men er te vaak verkeerdelijk van uitging dat een C-zone stond voor een gemiddeld en voldoende resultaat, wat niet zo was. Van zone III kan men dit nu wel zeggen.

Er is één punt aan de vernieuwde toetsen waar ik niet zo blij mee ben. Bij de oude toetsen was er een risicoscore per domein aangegeven. De kleuter die op of onder deze risicozone scoorde had voor dat domein extra ondersteuning nodig. Bij de nieuwe toetsen heb ik deze niet meer kunnen terugvinden. Een jammere zaak.

Wie tevreden was van de oude Cito-toetsen met de Nederlandse normering, zal dit ongetwijfeld ook zijn van de nieuwe toetsen. Mag ik er trouwens op wijzen dat de scholen die de Vlaamse normen bij de oude kleutertoetsen gebruikten (cfr. de Cd-rom die gratis door het departement onderwijs werd ter beschikking gesteld) deze Vlaamse normering al snel hebben verlaten voor de oorspronkelijke Nederlandse. De reden? De Vlaamse normering differentieerde te weinig. De oorzaak hiervan is gekend, maar werd om begrijpelijke redenen nooit openbaar gemaakt. Maar ook dat is een ander verhaal.

Wie deze toetsen bij het Nederlandse Cito wil aankopen, zal normaal gezien doorverwezen worden naar het Vlaamse Abimo. Zij hebben de verdeelrechten voor Vlaanderen. De prijzen?

  • Taal voor kleuters: € 64,40
  • Rekenen voor kleuters: € 64,40

Tot slot nog dit: de toets Taal voor kleuters is GEEN onderdeel van de nieuwe AVI-procedure. Ik snap trouwens niet van waar men deze informatie zou gehaald hebben.

15:05 Gepost door Lieven Coppens | Permalink | Tags: diagnostiek, gecijferdheid, geletterdheid, kleuters, schoolrijpheid, toetsen | |

De commentaren zijn gesloten.